Türkiye'deki Yabancı Yatırımcılar için Hukuk Hizmetleri: Pratik Bir Kılavuz

Giriş

Türkiye'ye yapılan yabancı yatırım pek çok farklı biçimde gerçekleşebilir.

Uluslararası bir yatırımcı:

• yeni bir şirket kurabilir;
• mevcut bir Türk şirketinde pay satın alabilir;
• bir ortak girişime (joint venture) katılabilir;
• ticari gayrimenkul satın alabilir;
• bir üretim veya enerji projesi geliştirebilir;
• teknolojiye veya fikri mülkiyete yatırım yapabilir;
• şube veya irtibat bürosu açabilir;
• bir Türk işletmesinde stratejik ortak olabilir;
• birleşme veya ticari bir işlem yoluyla varlık edinebilir.

Her yatırım yolu farklı hukuki, mali, düzenleyici ve operasyonel sorular doğurur.

Yabancı bir yatırımcı yalnızca şirket tescili yapmaya veya bir yatırım sözleşmesi imzalamaya odaklanmamalıdır.

Daha geniş hukuki analizde şu konuların ele alınması gerekebilir:

• sahiplik ve kontrol;
• yatırım yapısı;
• hukuki durum tespiti (due diligence);
• ruhsat ve onaylar;
• vergi ve muhasebe koordinasyonu;
• istihdam ve göç;
• gayrimenkul;
• sözleşmeler;
• fikri mülkiyet;
• veri koruma;
• döviz ve ödeme düzenlemeleri;
• kurumsal yönetim;
• olası uyuşmazlıklar;
• çıkış hakları.

Türkiye'nin Doğrudan Yabancı Yatırım çerçevesi eşit muamele ilkesine dayanır; resmî yatırım rehberliği de uluslararası yatırımcıların, ilgili faaliyet veya sektör için geçerli yasal şartlara tabi olmak kaydıyla, genel olarak tamamı yabancı ortaklı şirketler kurabileceğini veya Türk şirketlerinde pay edinebileceğini belirtmektedir.

Eşit muamele, her yatırımın hukuken basit olduğu anlamına gelmez.

Yapı yine de Türk şirketler hukukuna, düzenleyici kurallara, sektörel kısıtlamalara, ruhsat gerekliliklerine, iş hukukuna, vergi kurallarına ve yatırım belgelerinin hükümlerine uygun olmalıdır.

Bu rehber, hukuk danışmanlarının yabancı yatırımcılara Türkiye'deki bir yatırımdan önce, yatırım sırasında ve sonrasında nasıl destek olabileceğini açıklamaktadır.

Kısa Cevap

Yabancı bir yatırımcı, Türkiye'de fon taahhüt etmeden, pay satın almadan, sözleşme imzalamadan veya iş kurmadan önce hukuki danışmanlık almayı değerlendirmelidir.

Bir yatırım avukatı şu konularda yardımcı olabilir:

• ön hukuki ve düzenleyici değerlendirme;
• yatırım yapısının seçimi;
• Türk şirketi, şube veya irtibat bürosu kurulması;
• hukuki durum tespiti;
• pay devir sözleşmesi ve pay sahipleri sözleşmesi müzakereleri;
• ticari sözleşmelerin hazırlanması;
• ruhsat ve onayların alınması veya koordinasyonu;
• yatırım teşviklerinin incelenmesi;
• taşınmaz edinimi konusunda danışmanlık;
• istihdam ve çalışma izni planlaması;
• fikri mülkiyetin korunması;
• uyum ve kurumsal yönetim;
• uyuşmazlıkların önlenmesi;
• yeniden yapılandırma veya çıkış.

Türkiye'nin 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu; doğrudan yabancı yatırımı teşvik etmek, yatırımcı haklarını korumak ve uluslararası yatırıma uygulanan temel ilkeleri düzenlemek amacıyla kabul edilmiştir.

Ancak belirli yasal gereklilikler şunlara bağlıdır:

• yatırımcı;
• yatırım aracı;
• sektör;
• işlemin değeri ve yapısı;
• fonların kaynağı;
• ilgili varlıklar;
• planlanan ticari faaliyetler.

Bir Bakışta

Yabancı Yatırımcı Kimdir?

Yabancı yatırımcı şunlar olabilir:

• yabancı uyruklu bir gerçek kişi;
• Türkiye dışında kurulmuş bir şirket;
• uluslararası bir grup;
• bir yatırım fonu;
• kurumsal bir yatırımcı;
• yabancı sermayeli bir holding şirketi;
• Türkiye'ye yatırım yapan başka bir yabancı tüzel kişi.

Doğrudan yabancı yatırım, genel olarak bir ekonomide mukim bir kişi veya işletmenin başka bir ekonomide bulunan bir işletmeye yaptığı, çoğunlukla işletme üzerinde kalıcı bir menfaat veya etki sağlayan yatırımı ifade eder. Resmî Türkiye Yatırım Ofisi sözlüğü, doğrudan yabancı yatırımcıyı tanımlarken oy hakkının en az %10'u şeklindeki uluslararası kabul görmüş eşiği kullanmaktadır.

Her yabancı yatırım doğrudan yatırım olarak yapılandırılmaz.

Yabancı bir kişi ayrıca şu yollarla da yatırım yapabilir:

• mülkiyet edinimi;
• sözleşmesel düzenlemeler;
• finansman;
• azınlık payları;
• ticari ortaklıklar;
• fikri mülkiyet lisanslaması;
• projelere katılım.

Hukuki muamele, yatırımın niteliğine göre değişir.

Yabancı Yatırımcı ve Yabancı Sermayeli Türk Şirketi

Yabancı yatırımcı ile yabancı ortaklara ait bir Türk şirketi aynı tüzel kişi değildir.

Kurulduktan sonra, yabancı ortaklı bir Türk şirketi genel olarak Türk tüzel kişisi olarak değerlendirilir; ancak belirli sektörlerde veya işlemlerde özel kurallar uygulanabilir.

Resmî yatırım rehberliği, eşit muamele ilkesi uyarınca uluslararası yatırımcıların Türkiye'de tamamı yabancı mülkiyetinde şirketler kurabileceğini kabul etmektedir.

Yabancı Yatırımcılar Neden Hukuki Planlamaya İhtiyaç Duyar?

Yabancı yatırım kararları çoğunlukla önemli miktarda para ve uzun vadeli yükümlülükler içerir.

Kötü yapılandırılmış bir işlem şu konularda sorunlar yaratabilir:

• sahiplik;
• yönetim kontrolü;
• düzenleyici onaylar;
• finansman;
• vergi riski;
• sözleşmesel sorumluluk;
• fikri mülkiyet;
• pay sahipleri arası uyuşmazlıklar;
• çıkış yapamama;
• etkisiz icra.

Erken hukuki planlama, yatırımcının fonlar aktarılmadan önce neyin gerçekleşmesi gerektiğini anlamasına yardımcı olur.

Ticari Taahhütten Önce Hukuki Danışmanlık

Hukuki danışmanlık almak için en yararlı zaman genellikle şunlardan önceki andır:

• kapora ödemek;
• niyet mektubu imzalamak;
• şirket kurmak;
• pay satın almak;
• yatırım sermayesi aktarmak;
• yerel bir ortak atamak;
• taşınmaz edinmek;
• uzun vadeli kira sözleşmesi yapmak;
• çalışan işe almak;
• teşvik veya ruhsat için başvuruda bulunmak.

Yatırımcı imza attıktan veya ödeme yaptıktan sonra yapıyı değiştirmek daha zor veya daha maliyetli hale gelebilir.

Ticari Karar ve Hukuki Karar

Avukat, yatırımcının ticari muhakemesinin yerini almaz.

Yatırımcı şunlara karar verir:

• pazar fırsatının çekici olup olmadığına;
• ne kadar sermaye taahhüt edeceğine;
• hangi ticari ortağı seçeceğine;
• hangi getirinin kabul edilebilir olduğuna.

Avukat ise şunların değerlendirilmesine yardımcı olur:

• yapının hukuka uygun olup olmadığı;
• yatırımcının hangi hakları elde ettiği;
• belgelerde hangi risklerin gizlendiği;
• onay gerekip gerekmediği;
• yatırımcının yatırımı nasıl koruyabileceği veya yatırımdan nasıl çıkabileceği.

Hukuki Yatırım Yaşam Döngüsü

Yabancı yatırım tek bir prosedür değildir.

Bir yaşam döngüsüdür.

Yatırım Fikri
      ↓
Hukuki ve Düzenleyici Değerlendirme
      ↓
Yapı Seçimi
      ↓
Hukuki Durum Tespiti
      ↓
Müzakere ve Belgelendirme
      ↓
Kapanış ve Tescil
      ↓
Operasyonlar ve Uyum
      ↓
Büyüme, Yeniden Yapılandırma veya Uyuşmazlık
      ↓
Çıkış

Hukuki hizmetler her aşamada gerekli olabilir, ancak kapsamı farklılık gösterecektir.

Yatırım Aşamasına Göre Hukuki Hizmetler

Yatırım Öncesi Hukuki Değerlendirme

Şirket kurmadan veya fon aktarmadan önce yatırımcı, önerilen faaliyetin hukuken ve ticari olarak uygulanabilir olup olmadığını anlamalıdır.

Ön değerlendirmede şunlar incelenebilir:

• önerilen ticari faaliyet;
• yatırımcının uyruğu ve hukuki statüsü;
• sahiplik yapısı;
• sektörel kısıtlamalar;
• ruhsat gereklilikleri;
• gerekli sermaye;
• konum;
• planlanan çalışanlar;
• taşınmaz ihtiyaçları;
• yabancı belge gereklilikleri;
• olası teşvikler;
• göç ve çalışma izni ihtiyaçları;
• beklenen sözleşmeler;
• vergi ve muhasebe koordinasyonu.

Yatırım Öncesi Değerlendirmenin Cevaplaması Gereken Sorular

• Faaliyet yabancı sermayeli bir şirket tarafından yürütülebilir mi?
• Ruhsat veya özel onay gerekli mi?
• Yatırımcı şirketin %100'üne sahip olabilir mi?
• Hukuken bir Türk ortak zorunlu mu?
• Hangi şirket türü uygundur?
• Asgari sermaye veya personel şartları geçerli mi?
• Şirket gerekli taşınmazı edinebilir mi?
• Yabancı yöneticilerin veya çalışanların çalışma izni gerekecek mi?
• Sektöre özgü uyum kuralları söz konusu mu?
• Yatırımcı kâr veya satış gelirlerini transfer edebilir mi?
• Hangi belgelerin yurt dışında hazırlanması gerekir?
• Önerilen yatırım teşviklere uygun mu?

Genel Şirket Kuruluşu Danışmanlığı Neden Yetersiz Olabilir?

Bir şirket bazen başarıyla tescil edilebilir ancak yine de amaçlanan faaliyeti yürütemeyebilir.

Örneğin şirket daha sonra şunlara ihtiyacı olduğunu fark edebilir:

• sektör ruhsatı;
• teknik personel;
• düzenleyici onay;
• belirli bir tesis;
• asgari ödenmiş sermaye;
• mesleki yetkilendirme;
• veri koruma uyumu;
• çevre izni.

Bu nedenle hukuki danışmanlık yalnızca şirket tescil formuyla değil, planlanan faaliyetle başlamalıdır.

Yatırım Yapısının Seçimi

Yabancı yatırımcılar Türk pazarına çeşitli yapılar aracılığıyla girebilir.

Yaygın seçenekler şunlardır:

• limited şirket;
• anonim şirket;
• şube;
• irtibat bürosu;
• mevcut bir şirketin satın alınması;
• ortak girişim;
• sözleşmesel ortaklık;
• varlık satın alma;
• projeye özel şirket.

En uygun yapı şunlara bağlıdır:

• kontrol;
• sorumluluk;
• yönetişim;
• yatırım tutarı;
• finansman;
• vergi planlaması;
• çıkış stratejisi;
• düzenleyici gereklilikler.

Yatırım Yapısı Karşılaştırması

Sıfırdan Yatırım ve Satın Alma

Yabancı bir yatırımcı ya yeni bir operasyon kurabilir ya da mevcut bir operasyonu satın alabilir.

Sıfırdan Yatırım (Greenfield)

Yeni bir şirket veya proje en baştan kurulur.

Olası avantajlar:

• daha temiz kurumsal geçmiş;
• özelleştirilmiş yönetişim;
• işe alım ve sözleşmeler üzerinde kontrol;
• uyum sistemlerini baştan tasarlama imkânı.

Olası riskler:

• ruhsat gecikmeleri;
• pazara giriş maliyetleri;
• inşaat veya taşınmaz gereklilikleri;
• daha uzun operasyonel kurulum süreci.

Satın Alma

Yatırımcı mevcut bir işletmenin paylarını veya varlıklarını satın alır.

Olası avantajlar:

• mevcut operasyonlar;
• çalışanlar;
• müşteriler;
• izinler;
• pazar erişimi.

Olası riskler:

• gizli yükümlülükler;
• vergi riski;
• işçilik talepleri;
• düzenleyici ihlaller;
• tartışmalı mülkiyet;
• zayıf sözleşmeler.

Bir satın alma, genellikle basit bir şirket kuruluşundan daha kapsamlı bir hukuki durum tespiti gerektirir.

Şirket Kuruluşu ve Kurumsal Yapılanma

Yabancı bir yatırımcı, ilgili şirketler hukuku ve sicil prosedürleri uyarınca bir Türk şirketi kurabilir.

Resmî yatırım rehberliği, Ticaret Sicil Müdürlüklerinin şirket kuruluşu için ana tescil noktası olduğunu ve eşit muamele ilkesinin yabancı yatırımcıların yerli yatırımcılarla aynı genel çerçeve içinde şirket kurmasına izin verdiğini belirtmektedir.

Ancak tescil, kurulumun yalnızca bir parçasıdır.

Hukuki yardım şunları içerebilir:

• şirket türünün seçilmesi;
• esas sözleşmenin hazırlanması;
• sahiplik yapısının kurgulanması;
• yönetim yetkilerinin belirlenmesi;
• pay sahibi belgelerinin hazırlanması;
• yabancı şirket kayıtlarının koordinasyonu;
• vekâletnamelerin hazırlanması;
• imza yetkisinin gözden geçirilmesi;
• sicil işlemlerinin koordinasyonu;
• tescil sonrası uyum süreçlerinin desteklenmesi.

Temel Kurumsal Kararlar

Kuruluştan önce yatırımcılar şunlara karar vermelidir:

• payların kime ait olacağı;
• her kişinin ne kadar sermaye koyacağı;
• şirketi kimin yöneteceği;
• kimin sözleşme imzalayabileceği;
• hangi kararların pay sahibi onayı gerektirdiği;
• kârın nasıl dağıtılacağı;
• ek sermaye gerekirse ne olacağı;
• bir ortağın nasıl çıkabileceği;
• uyuşmazlıkların nasıl çözüleceği.

Bu sorular şirket kurulduktan sonraya bırakılmamalıdır.

Esas Sözleşme ve Pay Sahipleri Sözleşmesi

Her iki belge birlikte çalışmalıdır.

Pay sahipleri sözleşmesi, emredici hukuka veya tescilli şirket yapısına aykırı olmamalıdır.

Yatırım Hukuki Durum Tespiti (Due Diligence)

Hukuki durum tespiti, yatırımcının paylar, varlıklar, taşınmaz veya başka önemli bir ticari menfaat edinmeden önce yürüttüğü hukuki incelemedir.

Amacı, yatırımcı hukuken bağlanmadan önce riskleri belirlemektir.

Hukuki Durum Tespitinde Neler İncelenebilir?

Yatırıma bağlı olarak inceleme şunları içerebilir:

• şirket tescili;
• pay sahipliği;
• yönetim yetkisi;
• kurumsal kararlar;
• önemli sözleşmeler;
• ruhsatlar;
• düzenleyici uyum;
• davalar;
• icra takipleri;
• istihdam konuları;
• fikri mülkiyet;
• gayrimenkul;
• finansman ve teminatlar;
• veri koruma;
• ilişkili taraf işlemleri;
• çevresel konular.

Durum Tespiti Risk Kategorileri

Durum Tespiti Neden İşleme Özgü Olmalıdır?

Bir kontrol listesi şunlara göre uyarlanmalıdır:

• sektör;
• işlem büyüklüğü;
• şirket geçmişi;
• yatırımcının hedefleri;
• edinilen varlıklar;
• satın almanın yapısı.

Bir teknoloji yatırımında inceleme ağırlıklı olarak şunlara odaklanabilir:

• yazılım mülkiyeti;
• veriler;
• lisanslar;
• çalışan buluşları.

Bir üretim satın almasında ise şunların daha derin incelenmesi gerekebilir:

• arazi;
• çevre izinleri;
• makineler;
• iş güvenliği;
• tedarik sözleşmeleri.

Durum Tespiti Sonuçları

Hukuki durum tespiti her zaman yatırımın iptal edilmesiyle sonuçlanmaz.

Bulgular bunun yerine şu amaçlarla kullanılabilir:

• fiyatın düşürülmesi;
• satıcıdan bir sorunu gidermesinin istenmesi;
• beyan ve garantiler alınması;
• tazminat (indemnity) talep edilmesi;
• fiyatın bir kısmının emanette (escrow) tutulması;
• işlem yapısının değiştirilmesi;
• riskli bir varlığın kapsam dışı bırakılması;
• kapanıştan önce düzenleyici onay şartı getirilmesi.

Pay Edinimleri ve Ortak Girişimler

Yabancı yatırımcılar çoğunlukla mevcut bir şirketin paylarını satın alarak veya yerel ya da uluslararası bir ortakla ortak girişim kurarak Türkiye'ye girer.

Bu yatırımlar dikkatli belgelendirme gerektirir; çünkü sahiplik, yönetim kontrolünü veya çıkış haklarını otomatik olarak garanti etmez.

Pay Edinimi Hukuki Hizmetleri

Bir avukat şu konularda yardımcı olabilir:

• niyet mektubu;
• gizlilik sözleşmesi;
• hukuki durum tespiti;
• pay devir sözleşmesi;
• askıya bağlı şartlar (conditions precedent);
• kapanış belgeleri;
• düzenleyici bildirimler;
• pay sahipleri düzenlemeleri;
• kapanış sonrası entegrasyon.

Pay Devir Sözleşmesinin Ana Konuları

• Hangi oranda pay satın alınıyor?
• Satıcı payların hukuken sahibi mi?
• Paylar rehinli veya kısıtlı mı?
• Şirkette hangi yükümlülükler kalıyor?
• Satıcı hangi beyan ve garantileri verecek?
• Bilgilerin yanlış çıkması halinde ne olur?
• Bedelin bir kısmı şarta bağlı veya ertelenmiş mi?
• Düzenleyici onaylar gerekli mi?
• Kontrol ne zaman geçer?
• Kapanıştan sonra ne olur?

Ortak Girişim Hukuki Hizmetleri

Bir ortak girişim sözleşmesi şunları düzenleyebilir:

• sermaye katkıları;
• pay oranları;
• yönetim kurulu yapısı;
• saklı tutulan kararlar;
• yönetim;
• iş planı;
• finansman;
• fikri mülkiyet;
• kâr dağıtımı;
• rekabet edici faaliyetlere ilişkin kısıtlamalar;
• pay devirleri;
• kilitlenme (deadlock);
• çıkış;
• uyuşmazlık çözümü.

Ortak Girişim Risk Tablosu

Yabancı Yatırımcılar için Ticari Sözleşmeler

Ticari sözleşmeler, yatırım planını hukuken uygulanabilir hak ve yükümlülüklere dönüştürür.

Yabancı yatırımcılar şu konularda sözleşmelere ihtiyaç duyabilir:

• alım ve tedarik;
• distribütörlük;
• acentelik;
• franchising;
• lisanslama;
• hizmetler;
• inşaat;
• ticari kiralar;
• lojistik;
• finansman;
• teknoloji;
• gizlilik;
• istihdam;
• danışmanlık.

Bir sözleşme, standart bir idari belge olarak ele alınmamalıdır.

Şunları yansıtmalıdır:

• ticari ilişkiyi;
• risk dağılımını;
• ödeme ve ifa yükümlülüklerini;
• düzenleyici gereklilikleri;
• fesih haklarını;
• mevcut hukuki çareleri;
• uyuşmazlık çözüm stratejisini.

Standart Şablonlar Neden Yetersiz Olabilir?

Bir şablon başlangıç noktası sağlayabilir, ancak şunları kapsamayabilir:

• yatırımcının ticari modelini;
• Türk emredici kurallarını;
• sektöre özgü düzenlemeleri;
• yabancı para düzenlemelerini;
• vergi ve fatura konularını;
• yerel operasyonel riskleri;
• fikri mülkiyet sahipliğini;
• cezai şartların uygulanabilirliğini;
• sınır ötesi uyuşmazlık çözümünü.

Sözleşmeler, alakasız bir yatırımdan kopyalanmak yerine işleme uyarlanmalıdır.

Temel Sözleşme Soruları

Önemli bir ticari sözleşmeyi imzalamadan önce yatırımcı şunları teyit etmelidir:

• Sözleşme tarafları kimlerdir?
• Her imza sahibinin yetkisi var mı?
• Her taraf tam olarak neyi sağlamalıdır?
• Ödeme ne zaman yapılacaktır?
• Hangi para birimi kullanılacaktır?
• Vergiler ve stopaj ele alınmış mı?
• İfa gecikirse ne olur?
• Sözleşme feshedilebilir mi?
• Fesihten sonra ne olur?
• Fikri mülkiyet kime aittir?
• Gizlilik korunuyor mu?
• Sözleşmeye hangi hukuk uygulanır?
• Uyuşmazlıklar nerede çözülecektir?
• Bir mahkeme kararı veya hakem kararı icra edilebilir mi?

Sözleşmede Risk Dağılımı

Niyet Mektupları ve Ön Sözleşmeler

Yabancı yatırımcılar, nihai işlemi tamamlamadan önce çoğunlukla belgeler imzalar.

Bunlar şunları içerebilir:

• mutabakat zaptları;
• niyet mektupları;
• şart özetleri (term sheet);
• münhasırlık sözleşmeleri;
• gizlilik sözleşmeleri;
• rezervasyon belgeleri;
• ön yatırım sözleşmeleri.

"Bağlayıcı olmayan" olarak nitelendirilen bir belge bile şu konularda bağlayıcı hükümler içerebilir:

• gizlilik;
• münhasırlık;
• masraflar;
• uygulanacak hukuk;
• uyuşmazlık çözümü;
• çalışan veya müşteri çekmeme (non-solicitation);
• bilginin kullanımı.

Belge imzalanmadan önce incelenmelidir.

Uygulanacak Hukuk ve Uyuşmazlık Çözümü

Uluslararası sözleşmeler sıklıkla şunlara ilişkin hükümler içerir:

• Türk hukuku;
• yabancı hukuk;
• Türk mahkemeleri;
• yabancı mahkemeler;
• ulusal tahkim;
• uluslararası tahkim;
• arabuluculuk.

Seçim şunları yansıtmalıdır:

• tarafların bulunduğu yer;
• varlıkların bulunduğu yer;
• işlem türü;
• dil;
• gizlilik ihtiyaçları;
• icra olanakları;
• maliyet ve aciliyet.

İcranın nihayetinde Türkiye'deki varlıklara karşı yapılması gerekiyorsa, yabancı bir mercii ticari açıdan her zaman yararlı olmayabilir.

Türk Mahkemeleri ve Tahkim

Hiçbir seçenek evrensel olarak diğerinden daha iyi değildir.

Doğru seçim, işleme, taraflara ve muhtemel uyuşmazlığa bağlıdır.

Sektöre Özgü Ruhsatlar ve Düzenleyici Onaylar

Her şirket, kuruluştan hemen sonra faaliyete başlayamaz.

Bazı faaliyetler şunları gerektirebilir:

• bakanlık izni;
• belediye ruhsatı;
• sektör düzenleyici kurum onayı;
• mesleki yetkilendirme;
• teknik sertifikasyon;
• çevre izni;
• işletme ruhsatı;
• ürün kaydı;
• ithalat veya ihracat yetkisi.

Yatırımcı, şunlara taahhütte bulunmadan önce bu gereklilikleri belirlemelidir:

• taşınmaz;
• ekipman;
• çalışanlar;
• tedarik sözleşmeleri;
• faaliyete başlama tarihleri.

Düzenlemeye Tabi Faaliyet Örnekleri

İş modeline bağlı olarak, aşağıdaki gibi sektörlerde ek kurallar uygulanabilir:

• bankacılık ve finans;
• sigortacılık;
• enerji;
• sağlık;
• ilaç;
• eğitim;
• telekomünikasyon;
• ulaştırma;
• turizm;
• gıda üretimi;
• inşaat;
• savunma;
• ödeme hizmetleri;
• elektronik ticaret.

İlgili düzenleyici kurum ve onay süreci faaliyete bağlıdır.

Düzenleyici Hukuki Durum Tespiti

Hukuki inceleme şunları dikkate almalıdır:

• faaliyetin düzenlemeye tabi olup olmadığı;
• yabancı mülkiyetin kısıtlanıp kısıtlanmadığı;
• hangi ruhsatın gerekli olduğu;
• asgari sermaye şartları;
• personel ve nitelik gereklilikleri;
• mekân gereklilikleri;
• raporlama yükümlülükleri;
• uyumsuzluk yaptırımları;
• onayın kapanıştan önce alınması gerekip gerekmediği.

Kapanış Şartı Olarak Düzenleyici Onay

Bir yatırımcı düzenlemeye tabi bir işletmeyi satın aldığında, işlem belgeleri kapanışın yalnızca şu işlemlerden sonra gerçekleşeceğini öngörebilir:

• düzenleyici izin;
• uygulanabilir olduğu hallerde rekabet onayı;
• üçüncü taraf onayı;
• ruhsat devri;
• kurumsal onay;
• finansmanın tamamlanması.

Bunlar genellikle askıya bağlı şartlar (conditions precedent) olarak adlandırılır.

Yatırımcı, ilgili riskleri kabul edip belgelendirmediği sürece, temel onaylar alınmadan tamamen taahhüt altına girmemelidir.

Yatırım Teşvikleri

Türkiye, şu gibi faktörlere bağlı olarak çeşitli yatırım destek ve teşvik mekanizmaları sunmaktadır:

• sektör;
• bölge;
• yatırım büyüklüğü;
• teknoloji düzeyi;
• ihracat potansiyeli;
• istihdam;
• stratejik önem.

Olası destekler şunları içerebilir:

• vergiyle ilgili avantajlar;
• gümrük muafiyetleri;
• sosyal güvenlik desteği;
• arazi tahsisi;
• finansman desteği;
• bölgesel teşvikler;
• Ar-Ge desteği;
• ihracat teşvikleri.

Uygunluk, başvuru gereklilikleri ve yararlanma süreleri ilgili programa bağlıdır.

Teşviklerin Hukuki İncelemesi

Bir avukat şunları inceleyerek yardımcı olabilir:

• projenin uygun görünüp görünmediği;
• hangi tüzel kişinin başvuru yapması gerektiği;
• yatırım yapısının uygunluğu etkileyip etkilemediği;
• teşvikle bağlantılı sözleşmesel yükümlülükler;
• uyum ve raporlama görevleri;
• koşulların yerine getirilmemesinin sonuçları;
• taşınmaz, istihdam ve ruhsat konularıyla etkileşim.

Vergi ve mali danışmanlar da gerekebilir.

Teşvik Risk Soruları

Bir teşvike güvenmeden önce şunları sorun:

• Uygunluk resmen teyit edildi mi?
• Harcamadan önce onay alınması gerekiyor mu?
• Asgari yatırım tutarı var mı?
• İstihdam hedefleri gerekli mi?
• Yatırım belirli bir bölgede kalmak zorunda mı?
• Fayda geri alınabilir mi?
• Uyumsuzluk sonrası geri ödeme gerekli mi?
• Devam eden yükümlülükleri kim izliyor?
• Yeniden yapılandırma teşviki etkiler mi?

Yetkili süreç tamamlanana kadar bir teşvik garanti edilmiş sayılmamalıdır.

Taşınmaz ve Gayrimenkul Yatırımı

Yabancı yatırım şunları kapsayabilir:

• ticari mekânlar;
• ofis alanları;
• fabrikalar;
• depolar;
• oteller;
• geliştirme arazileri;
• konut yatırımı;
• uzun vadeli kiralar.

Taşınmaz, şirket yatırımından ayrı hukuki riskler yaratır.

Taşınmaz Hukuki Hizmetleri

Bir avukat şu konularda yardımcı olabilir:

• tapu incelemesi;
• mülkiyetin doğrulanması;
• ipotekler ve haciz/takyidatlar;
• imar;
• yapı durumu;
• iskân ve kullanım hakları;
• kira incelemesi;
• satıcının yetkisi;
• satış sözleşmeleri;
• tapu devri;
• taşınmaz uyuşmazlıkları.

Taşınmaz Durum Tespiti Soruları

• Satıcı tapuda kayıtlı malik mi?
• İpotek, haciz veya kısıtlama var mı?
• Amaçlanan ticari kullanıma izin veriliyor mu?
• Taşınmaz gerekli imar durumuna sahip mi?
• Yapı kayıtları tam mı?
• İskân izni ilgili mi?
• Kiracı hakları var mı?
• Taşınmaz davaya konu mu?
• Yabancı sermayeli bir şirket bunu edinebilir mi?
• Ruhsatlar mekâna bağlı mı?
• Çevresel inceleme gerekli mi?

Taşınmaz Satın Almak ve Mekân Kiralamak

Yatırımcı, mülkiyetin her zaman tercih edilebilir olduğunu varsaymak yerine operasyonel ve mali ihtiyaçlara göre seçim yapmalıdır.

Ticari Kiralar

Bir ticari kira sözleşmesi şunları ele almalıdır:

• süre;
• kira bedeli;
• para birimi;
• artışlar;
• depozito;
• izin verilen kullanım;
• tadilat hakları;
• ruhsatlar;
• bakım;
• vergiler ve işletme giderleri;
• alt kiralama;
• fesih;
• mekânın iadesi.

Yatırımcı, uzun vadeli bir kira sözleşmesi imzalamadan önce mekânın amaçlanan faaliyeti hukuken destekleyebildiğinden emin olmalıdır.

İnşaat ve Geliştirme Yatırımları

Bir geliştirme projesi şunların incelenmesini gerektirebilir:

• arazi mülkiyeti;
• imar;
• inşaat ruhsatları;
• müteahhit sözleşmeleri;
• tasarım sorumluluğu;
• tamamlanma süreleri;
• ödeme aşamaları;
• performans teminatı;
• gecikme cezaları;
• sigorta;
• teslim standartları.

İnşaat uyuşmazlıkları maliyetli ve belge yoğun olabilir.

Risk dağılımı, inşaat başlamadan önce ele alınmalıdır.

İstihdam ve Çalışma İzinleri

Yabancı yatırımlar çoğunlukla hem yerel çalışanlara hem de yabancı yöneticilere veya teknik personele ihtiyaç duyar.

Hukuki planlama şunları içerebilir:

• iş sözleşmeleri;
• işyeri politikaları;
• gizlilik;
• rekabet yasağı yükümlülükleri;
• ücretlendirme;
• fesih;
• sosyal güvenlik hususları;
• çalışma izinleri;
• göç planlaması.

Yerel Çalışanlar

Yatırımcı şunları dikkate almalıdır:

• yazılı sözleşmeler;
• iş tanımları;
• maaş ve yan haklar;
• çalışma saatleri;
• fazla mesai;
• yıllık izin;
• disiplin prosedürleri;
• fesih kuralları;
• kıdem tazminatı riski;
• iş sağlığı ve güvenliği.

İstihdam uygulamaları, Türkiye'deki emredici gerekliliklere uygun olmalıdır.

Yabancı Çalışanlar ve Yöneticiler

Yabancı uyruklular genellikle Türkiye'de çalışmak için uygun bir izne ihtiyaç duyar.

Hukuki destek şunları içerebilir:

• çalışma izni uygunluğu;
• işveren gereklilikleri;
• başvuru belgeleri;
• yönetici veya ortak statüsü;
• ikamet etkileri;
• yenileme;
• bağımlı aile üyeleriyle ilgili hususlar.

Şirket sahipliğinin kendiliğinden çalışma yetkisi sağladığı varsayılmamalıdır.

İstihdam Planlama Tablosu

Yanlış Sınıflandırma Riski

Bir çalışana "bağımsız yüklenici" demek, ilişkiyi otomatik olarak bağımsız yapmaz.

Makamlar veya mahkemeler şu faktörleri dikkate alabilir:

• kontrol;
• çalışma programı;
• ekonomik bağımlılık;
• işe entegrasyon;
• ödeme yapısı;
• çalışma yeri.

Yanlış sınıflandırma; istihdam, sosyal güvenlik ve vergi riski doğurabilir.

Vergi, Muhasebe ve Mali Koordinasyon

Yatırım avukatları muhasebecilerin veya vergi danışmanlarının yerini almaz.

Ancak şirket yapısı, sözleşmeler ve işlemler vergisel sonuçlar doğurabileceğinden hukuki ve mali danışmanlık koordine edilmelidir.

Konular şunları içerebilir:

• kurumlar vergisi;
• KDV;
• stopaj;
• transfer fiyatlandırması;
• gümrük;
• finansman;
• kâr payı dağıtımı;
• ilişkili taraf işlemleri;
• daimi işyeri;
• çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları.

Avukat, Muhasebeci ve Vergi Danışmanı

Karmaşık yatırımlar genellikle birden fazla meslek mensubu arasında koordinasyon gerektirir.

Mali ve Hukuki Koordinasyon

Birlikte inceleme gerektiren konulara örnekler:

• ortak kredileri (pay sahibi borçları);
• sermaye artırımları;
• kâr payı ödemeleri;
• yönetim ücretleri;
• ilişkili taraf hizmet sözleşmeleri;
• satın alma bedelinin tahsisi;
• sınır ötesi finansman;
• garantiler;
• kârın yurt dışına aktarılması.

Ticari olarak cazip bir düzenleme, hukuki ve mali planlama birbirinden ayrı yürütüldüğünde beklenmedik vergisel veya düzenleyici riskler doğurabilir.

Bankacılık ve Fon Kaynağı Uyumu

Yabancı yatırımcıların şu konulara ilişkin banka ve uyum prosedürlerini karşılaması gerekebilir:

• kimlik;
• nihai faydalanıcı (beneficial ownership);
• fon kaynağı;
• ticari faaliyet;
• işlem amacı;
• şirket belgeleri;
• vergi durumu;
• yaptırım taraması.

Bankalar kendi iç uyum gerekliliklerini uygular.

Şirket tescili veya vekâletname, her bankacılık prosedürünün uzaktan veya hemen tamamlanabileceğini garanti etmez.

Fikri Mülkiyet

Yatırımcı, işletme için hayati önemdeki fikri mülkiyeti belirlemeli ve korumalıdır.

Bu şunları içerebilir:

• markalar;
• yazılım;
• patentler;
• tasarımlar;
• alan adları;
• ticari sırlar;
• veri tabanları;
• eserler;
• know-how.

Fikri Mülkiyet Hukuki Durum Tespiti

Yatırım yapmadan önce şunları teyit edin:

• Marka kime ait?
• Yazılım şirkete mi yoksa bir kurucuya mı ait?
• Çalışan buluşları devredildi mi?
• Lisanslar devredilebilir mi?
• Üçüncü taraf materyaller hukuka uygun kullanılıyor mu?
• Alan adları doğru şekilde tescil edilmiş mi?
• Gizlilik korumaları yeterli mi?
• Devam eden bir ihlal davası var mı?

Yatırımcı, bir şirketin kullandığı fikri mülkiyetin hukuken şirkete ait olduğunu varsaymamalıdır.

Yatırım Aşamasına Göre Fikri Mülkiyet Koruması

Teknoloji Sözleşmeleri

Teknoloji yatırımları şunları gerektirebilir:

• yazılım geliştirme sözleşmeleri;
• yazılım lisansları;
• SaaS şartları;
• bulut hizmeti sözleşmeleri;
• teknoloji transferi sözleşmeleri;
• veri işleme şartları;
• bakım sözleşmeleri;
• kaynak kod emaneti (source-code escrow);
• fikri mülkiyet devirleri.

Bu sözleşmeler şunları açıkça tanımlamalıdır:

• sahiplik;
• kullanım hakları;
• hizmet seviyeleri;
• veri sorumlulukları;
• güvenlik;
• sorumluluk;
• fesih;
• geçiş desteği.

Veri Koruma ve Gizlilik

Türkiye'de faaliyet gösteren yabancı sermayeli şirketler şu verileri işleyebilir:

• çalışan verileri;
• müşteri bilgileri;
• çevrim içi tanımlayıcılar;
• sağlık verileri;
• ödeme bilgileri;
• pazarlama bilgileri.

Yatırımcı, Türkiye'nin kişisel verilerin korunması çerçevesini ve sınır ötesi veri aktarımının sonuçlarını dikkate almalıdır.

Veri Koruma Hukuki Hizmetleri

Hukuki destek şunları içerebilir:

• veri haritalama;
• gizlilik bildirimleri;
• rıza metinleri;
• çalışan gizlilik belgeleri;
• veri işleme sözleşmeleri;
• güvenlik yükümlülükleri;
• saklama politikaları;
• sınır ötesi aktarım analizi;
• veri ihlallerine müdahale;
• teknik ekiplerle koordinasyon.

Veri Koruma Soruları

• Hangi kişisel veriler toplanıyor?
• Neden işleniyor?
• Hangi hukuki sebep geçerli?
• Verileri kimler alıyor?
• Veriler yurt dışına aktarılıyor mu?
• Ne kadar süre saklanıyor?
• Özel nitelikli veri kategorileri söz konusu mu?
• Hangi güvenlik kontrolleri mevcut?
• Tedarikçiler sözleşmeyle düzenlenmiş mi?
• İlgili kişi talepleri nasıl ele alınacak?

Gizlilik uyumu, bir şikâyetten sonra eklenmek yerine operasyonlara entegre edilmelidir.

Rekabet ve Ticari Uyum

Yatırımcının pazar konumuna ve sözleşmelerine bağlı olarak, şu konularda hukuki inceleme gerekebilir:

• fiyatlandırma;
• münhasırlık;
• dağıtım;
• rekabet yasağı hükümleri;
• bilgi değişimi;
• birleşme ve devralmalar;
• hâkim durum davranışı.

Rekabet kuralları hem işlem onayını hem de günlük ticari sözleşmeleri etkileyebilir.

Rüşvetle Mücadele ve Etik Uyum

Yabancı yatırımcılar, Türk hukukunun yanı sıra şunlardan kaynaklanan uyum kurallarına da tabi olabilir:

• ana ülke mevzuatı;
• grup politikaları;
• kredi verenler;
• çok uluslu iş ortakları;
• uluslararası sözleşmesel standartlar.

Bir uyum programı şunları kapsayabilir:

• hediyeler ve ağırlama;
• kamu görevlileriyle ilişkiler;
• aracılar;
• acenteler;
• bağışlar;
• çıkar çatışmaları;
• tedarik;
• ihbar mekanizması (whistleblowing);
• iç soruşturmalar.

Üçüncü Taraf Riski

Yabancı yatırımcılar sıklıkla şunlara güvenir:

• acenteler;
• distribütörler;
• gümrük aracıları;
• danışmanlar;
• yükleniciler;
• ortak girişim ortakları.

Üçüncü taraf hukuki durum tespiti şunları inceleyebilir:

• kimlik;
• sahiplik;
• itibar;
• yaptırım riski;
• ödeme düzenlemeleri;
• kamu görevlileriyle ilişki;
• sözleşmesel uyum yükümlülükleri.

Yatırımcı, adına hareket eden kişilerin davranışlarından kaynaklanan riskle karşılaşabilir.

Kurumsal Yönetim

Kurumsal yönetim, şirketin nasıl yönlendirildiğini, denetlendiğini ve kontrol edildiğini belirler.

Şunları kapsayabilir:

• pay sahibi hakları;
• yönetim kurulu yapısı;
• yönetim yetkisi;
• raporlama;
• çıkar çatışmaları;
• ilişkili taraf işlemleri;
• iç onaylar;
• denetim;
• risk yönetimi.

Yabancı Yatırımcılar için Yönetişim Soruları

• Yöneticileri veya müdürleri kim atar?
• Hangi kararlar yatırımcı onayı gerektirir?
• Banka hesaplarını kim kontrol eder?
• Sözleşmeleri kim imzalayabilir?
• Bütçeler nasıl onaylanır?
• Yönetim hangi bilgileri sağlamak zorundadır?
• İlişkili taraf işlemleri nasıl incelenir?
• Kilitlenme sırasında ne olur?
• Usulsüzlük nasıl soruşturulabilir?
• Bir yönetici nasıl görevden alınabilir?

Saklı Tutulan Kararlar

Yabancı bir yatırımcı, özellikle azınlık pay sahibi ise, önemli kararlar üzerinde onay hakkı talep edebilir.

Saklı tutulan kararlar şunları içerebilir:

• ticari faaliyetin değiştirilmesi;
• yeni pay ihracı;
• belirli bir eşiğin üzerinde borçlanma;
• önemli varlıkların satışı;
• ilişkili taraf işlemlerine girilmesi;
• kilit yönetimin değiştirilmesi;
• yıllık bütçelerin onaylanması;
• kâr payı dağıtılması;
• önemli davaların başlatılması;
• şirketin tasfiyesi.

Saklı tutulan kararlar, yatırımcıyı korurken olağan ticari faaliyetleri imkânsız hale getirmeyecek şekilde dikkatle hazırlanmalıdır.

Raporlama ve Bilgi Hakları

Yatırımcı, hangi bilgileri ne sıklıkla alacağını tanımlamalıdır.

Bu şunları içerebilir:

• yönetim hesapları;
• bütçeler;
• banka hesap özetleri;
• vergi beyannameleri;
• önemli sözleşmeler;
• dava raporları;
• uyum güncellemeleri;
• yönetim kurulu materyalleri.

Etkili bilgi hakları olmaksızın sahiplik, pratikte sınırlı kontrol sağlayabilir.

Devam Eden Kurumsal Uyum

Kuruluş veya satın alma sonrasında şirketin şunları sürdürmesi gerekebilir:

• kurumsal defterler;
• pay sahibi kayıtları;
• yönetim kurulu ve pay sahibi kararları;
• sicil güncellemeleri;
• imza yetkileri;
• düzenleyici bildirimler;
• sözleşme kayıtları;
• çalışan belgeleri;
• veri koruma kayıtları.

Kurumsal formalitelerin sürdürülmemesi, ileride belirsizlik veya sorumluluk doğurabilir.

Uyum Takvimi

Bir hukuki ve kurumsal uyum takvimi şunları takip edebilir:

Yabancı Yatırımcılar için Uyuşmazlıkların Önlenmesi

Yabancı yatırımcılara yönelik hukuki hizmetler yalnızca şirket kurmaya ve işlemleri tamamlamaya odaklanmamalıdır.

İyi yapılandırılmış bir yatırım, gelecekteki uyuşmazlıkların olasılığını da azaltmalıdır.

Uyuşmazlıklar çoğunlukla tarafların şunları tanımlamamasından kaynaklanır:

• yönetim yetkisi;
• mali yükümlülükler;
• onay hakları;
• performans standartları;
• bilgi hakları;
• çıkış prosedürleri;
• ihlalin sonuçları.

Erken hukuki planlama her anlaşmazlığı ortadan kaldırmayabilir, ancak belirsizliği azaltabilir ve bir uyuşmazlık ortaya çıkarsa yatırımcının konumunu güçlendirebilir.

Yatırım Uyuşmazlıklarının Yaygın Kaynakları

Yabancı yatırım uyuşmazlıkları şunları içerebilir:

• pay sahipleri;
• ortak girişim ortakları;
• satıcılar;
• alıcılar;
• geliştiriciler;
• müteahhitler;
• distribütörler;
• çalışanlar;
• kamu otoriteleri;
• kredi verenler;
• müşteriler veya tedarikçiler.

Tipik Uyuşmazlık Kategorileri

Önleyici Hukuki Tedbirler

Uyuşmazlık önleme tedbirleri şunları içerebilir:

• ayrıntılı sözleşmeler;
• açık kurumsal yetki;
• saklı tutulan kararlar;
• onay eşikleri;
• raporlama yükümlülükleri;
• denetim hakları;
• bildirim prosedürleri;
• aşamalı ödemeler;
• performans garantileri;
• beyan, garanti ve tazminatlar;
• kilitlenme mekanizmaları;
• çıkış hakları;
• uyuşmazlık kademelendirme (escalation) hükümleri.

En uygun tedbirler işleme ve ilişkiye bağlıdır.

Önemli Ticari Kararları Belgelendirin

Yabancı yatırımcılar, önemli kararlar için yalnızca sözlü görüşmelere veya gayriresmî mesajlara güvenmekten kaçınmalıdır.

Önemli hususlar genellikle belgelendirilmelidir; bunlar arasında:

• ek sermaye katkıları;
• pay sahibi kredileri;
• yönetim atamaları;
• iş planındaki değişiklikler;
• büyük satın almalar;
• ilişkili taraf işlemleri;
• dağıtımlar;
• uzlaşma düzenlemeleri;
• sözleşmesel yükümlülüklerdeki değişiklikler.

Yazılı kayıt, taraflar daha sonra neyin onaylandığı konusunda anlaşamazsa önemli hale gelebilir.

Uyuşmazlık Kademelendirme Hükümleri

Bir sözleşme, taraflardan resmî işlemlere başlamadan önce çeşitli aşamaları izlemelerini gerektirebilir.

Örneğin:

Yazılı Bildirim
      ↓
Yönetim Düzeyinde Müzakere
      ↓
Arabuluculuk
      ↓
Tahkim veya Dava

Bir kademelendirme hükmü, tarafların sorunları erken aşamada ele almasına yardımcı olabilir.

Ancak acil tedbir gerektiren durumlarda gereksiz gecikme yaratmamalıdır.

Müzakere, Arabuluculuk, Tahkim veya Dava?

Farklı uyuşmazlıklar farklı yaklaşımlar gerektirir.

Uygun yöntem şunlara bağlıdır:

• sözleşme;
• aciliyet;
• deliller;
• gizlilik;
• taraflar arasındaki ilişki;
• varlıkların bulunduğu yer;
• icra edilebilirlik.

Geçici ve Koruyucu Tedbirler

Bazı uyuşmazlıklarda, nihai bir hüküm veya hakem kararını beklemek ciddi risk yaratabilir.

Koşullara ve uygulanabilir usule bağlı olarak, hukuk danışmanı şu amaçlarla tedbirlerin mevcut olup olmadığını değerlendirebilir:

• varlıkları korumak;
• mal devrini önlemek;
• delilleri korumak;
• tartışmalı bir kurumsal kararı askıya almak;
• bir alacağı güvence altına almak;
• fikri mülkiyeti korumak;
• mevcut durumu muhafaza etmek.

Bu tür tedbirler otomatik değildir.

Genellikle yeterli bir hukuki dayanak, delil ve usule uygun başvuru gerektirir.

Ticari Alacak Tahsili

Yabancı yatırımcılar şu ödenmemiş alacaklarla karşılaşabilir:

• faturalar;
• krediler;
• satın alma bedelleri;
• hizmet ücretleri;
• kira;
• sözleşmesel tazminatlar.

Hukuki hizmetler şunları içerebilir:

• borç belgelerinin incelenmesi;
• resmî ihtar;
• müzakere;
• icra takibi;
• dava;
• varlık araştırması;
• iflas analizi.

Alacak Tahsili Değerlendirmesi

İşlem başlatmadan önce yatırımcı şunları dikkate almalıdır:

• Borç belgelenmiş mi?
• Borçlu borcu kabul etti mi?
• Zamanaşımı süresi ilgili mi?
• Borçlunun tespit edilebilir varlıkları var mı?
• Teminat mevcut mu?
• Borç ihtilaflı mı?
• Hangi mahkeme veya icra dairesi yetkili?
• Yabancı belgeler söz konusu mu?
• Hangi masraflar doğabilir?
• Uzlaşma ticari açıdan makul mü?

Borçlunun tahsil edilebilir varlığı yoksa, bir davayı kazanmanın pratik değeri sınırlı olabilir.

Pay Sahibi ve Ortak Girişim Uyuşmazlıkları

Pay sahibi uyuşmazlıkları şunlara ilişkin olabilir:

• yönetimden dışlanma;
• bilgi verilmemesi;
• şirket varlıklarının kötüye kullanılması;
• açıklanmamış ilişkili taraf işlemleri;
• sermaye artırımları;
• kâr payı politikası;
• pay devri;
• yönetim kilitlenmesi;
• pay sahipleri sözleşmesinin ihlali.

Hukuki yanıt şunlara bağlı olabilir:

• şirket türü;
• pay oranı;
• esas sözleşme;
• pay sahipleri sözleşmesi;
• yönetim kurulu ve pay sahibi kararları;
• mevcut deliller;
• aciliyet.

Azınlık Yatırımcının Korunması

Azınlık yatırımcı şu yollarla korunma arayabilir:

• saklı tutulan kararlar;
• yönetim kurulunda temsil;
• bilgi hakları;
• denetim hakları;
• ön alım hakları;
• birlikte satış hakkı (tag-along);
• seyrelme karşıtı (anti-dilution) hükümler;
• önemli kararlar üzerinde veto hakları;
• çıkış hakları;
• uyuşmazlık çözüm hükümleri.

Bu korumalar, bir uyuşmazlık başladıktan sonra değil, yatırımdan önce müzakere edilmelidir.

Kilitlenme Mekanizmaları

Kilitlenme, pay sahiplerinin veya yöneticilerin önemli bir kararı onaylayamamasıdır.

Olası sözleşmesel mekanizmalar şunlardır:

• üst yönetime taşıma;
• arabuluculuk;
• uzman tespiti;
• dönüşümlü karar hakları;
• al-sat (buy-sell) prosedürleri;
• satım (put) veya alım (call) opsiyonları;
• şirketin satışı;
• son çare olarak tasfiye.

Bir kilitlenme mekanizması pratik ve mali açıdan gerçekçi olmalıdır.

Düzenleyici ve İdari Uyuşmazlıklar

Yabancı sermayeli işletmeler şunlara ilişkin kararlar alabilir:

• ruhsatlar;
• izinler;
• idari para cezaları;
• vergiler;
• gümrük;
• istihdam;
• göç;
• imar;
• sektör düzenlemeleri.

Bir avukat şunları değerlendirebilir:

• idarenin hukuki dayanağı;
• tebliğ tarihi;
• itiraz prosedürü;
• idari başvuru yolu;
• yargısal denetim süresi;
• yürütmenin durdurulması veya geçici tedbir ihtimali.

İdari süreler kısa olabilir.

Resmî kararlar derhal incelenmeli ve tüm tebligat kayıtlarıyla birlikte saklanmalıdır.

İç Soruşturmalar

Yabancı bir yatırımcının şu iddiaları soruşturması gerekebilir:

• dolandırıcılık;
• rüşvet;
• şirket fonlarının kötüye kullanılması;
• veri ihlalleri;
• taciz;
• çıkar çatışmaları;
• yetkisiz ödemeler;
• çalışan suistimali.

Hukuk danışmanı bir iç soruşturmanın yapılandırılmasına şu şekillerde yardımcı olabilir:

• konunun tanımlanması;
• delillerin korunması;
• ilgili belgelerin belirlenmesi;
• görüşmelerin koordinasyonu;
• bildirim yükümlülüklerinin değerlendirilmesi;
• gizliliğin yönetilmesi;
• disiplin veya hukuki işlem konusunda danışmanlık.

Soruşturma Bağımsızlığı

Bir iç soruşturma, güvenilir bulgular üretecek ölçüde bağımsız olmalıdır.

Olası endişeler şunlardır:

• soruşturmacıların iddiaya karışan bir kişiye bağlı olması;
• delillerin gayriresmî şekilde toplanması;
• çalışanlarla tutarlı bir süreç izlenmeden görüşülmesi;
• gizli materyalin çok geniş paylaşılması;
• olgular belirlenmeden disiplin işlemi uygulanması.

Soruşturma yapısı, iddiaların ciddiyetini yansıtmalıdır.

Yatırımın Yeniden Yapılandırılması

Bir yatırımın şu nedenlerle yeniden yapılandırılması gerekebilir:

• büyüme;
• finansman;
• düzenleyici değişiklik;
• vergi planlaması;
• pay sahipleri arası ihtilaf;
• satın alma;
• halefiyet;
• pazardan çıkış;
• operasyonel zorluklar.

Yeniden yapılandırma şunları içerebilir:

• sermaye artırımı veya azaltımı;
• pay devri;
• birleşme;
• bölünme;
• varlık devri;
• yönetim değişikliği;
• borcun sermayeye dönüştürülmesi;
• yeni holding yapısı;
• iş kolu ayrıştırması.

Yeniden Yapılandırma Öncesi Hukuki İnceleme

Bir yeniden yapılandırma planı şunları dikkate almalıdır:

• kurumsal onaylar;
• alacaklı hakları;
• çalışanlara etkileri;
• düzenleyici izinler;
• sözleşmesel muvafakatler;
• vergisel sonuçlar;
• ruhsatların devamlılığı;
• finansman belgeleri;
• fikri mülkiyet devirleri;
• veri ve uyum yükümlülükleri.

Hukuki devirlerin veya onayların gerekli olduğu hallerde, yeniden yapılandırma yalnızca muhasebe kayıtlarıyla uygulanmamalıdır.

Yatırımdan Çıkış Stratejileri

Yabancı bir yatırımcı, yatırıma girmeden önce çıkış seçeneklerini değerlendirmelidir.

Olası çıkış yolları şunlardır:

• payları mevcut ortağa satmak;
• üçüncü bir tarafa satmak;
• satım (put) veya alım (call) opsiyonunu kullanmak;
• işletme varlıklarını satmak;
• başka bir şirketle birleşmek;
• şirketi tasfiye etmek;
• ortak girişimi sona erdirmek;
• teminatı icra etmek.

Baştan Dikkate Alınması Gereken Çıkış Hakları

Bu haklar dikkatle hazırlanmalıdır; çünkü uygulanabilirlik, değerleme ve usul adımları önemlidir.

Pay Satışı ve Çıkış Durum Tespiti

Yatırımını satan yabancı bir yatırımcı, alıcının hukuki durum tespitiyle de karşılaşabilir.

Satıcı şunları hazırlamalıdır:

• kurumsal kayıtlar;
• sözleşmeler;
• ruhsatlar;
• istihdam belgeleri;
• fikri mülkiyet kayıtları;
• dava bilgileri;
• uyum dosyaları;
• vergi ve muhasebe materyalleri.

Zayıf kayıt tutma, satış fiyatını düşürebilir veya kapanışı geciktirebilir.

Tasfiye ve Şirketin Kapatılması

İşletme artık devam etmeyecekse, resmî tasfiye gerekebilir.

Hukuki ve mali adımlar şunları içerebilir:

• kurumsal kararlar;
• tasfiye memurunun atanması;
• alacaklılara bildirim;
• alacakların tahsili;
• borçların ödenmesi;
• çalışanların işten çıkarılması;
• vergi ve sicil işlemleri;
• kalan varlıkların dağıtımı;
• sicilden terkin.

Faaliyetleri gayriresmî olarak durdurmak, şirketin hukuki yükümlülüklerini mutlaka sona erdirmez.

İflas ve Mali Güçlük

Şirket şu durumlarla karşılaştığında yatırımcı derhal danışmanlık almalıdır:

• borçlarını ödeyememe;
• tekrarlayan icra takipleri;
• kilit finansmanın kaybı;
• vergi borçları;
• ödenmemiş maaşlar;
• ciddi negatif özkaynak;
• alacaklı baskısı.

Olası seçenekler şunlardır:

• yeniden finansman;
• sermaye katkısı;
• müzakereli yeniden yapılandırma;
• varlık satışı;
• borç uzlaşması;
• resmî iflas prosedürleri.

Erken harekete geçmek, şirketin faaliyetini sürdüremeyecek hale gelmesini beklemekten genellikle daha fazla seçenek sunar.

Yabancı Yatırımcının Konumunun Korunması

Yabancı bir yatırımcı şunlara erişimini sürdürmelidir:

• kurumsal kayıtlar;
• sözleşmeler;
• banka bilgileri;
• mali raporlar;
• ruhsatlar;
• çalışan kayıtları;
• fikri mülkiyet tescilleri;
• uyum materyalleri;
• dava belgeleri.

Yatırımcı, tüm bilgiler için tamamen tek bir yerel yöneticiye veya ortağa bağımlı olmamalıdır.

Pratik Yatırımcı Kontrol Listesi

Birden Fazla Profesyonel Danışmanla Çalışmak

Bir yabancı yatırım, koordineli bir ekip gerektirebilir:

• yatırım avukatı;
• şirketler hukuku avukatı;
• muhasebeci;
• vergi danışmanı;
• mali danışman;
• denetçi;
• gümrük danışmanı;
• teknik danışman;
• gayrimenkul uzmanı;
• göç danışmanı.

Yatırımcı şunları bilmelidir:

• projeyi kimin yönettiği;
• her iş akışından hangi danışmanın sorumlu olduğu;
• danışmanlığın nasıl koordine edileceği;
• raporların çakışıp çakışmadığı;
• profesyonel ücretlerin nasıl yapılandırıldığı.

Avukat ve Diğer Yatırım Profesyonelleri

Bir avukat, hukuk ekibinin gerçek yetkinliği dışındaki alanlarda uzmanlık iddia etmemelidir.

Yabancı Yatırım için Avukat Seçimi

Yabancı yatırımcılar, avukatın veya hukuk ekibinin şu alanlarda deneyimi olup olmadığını değerlendirmelidir:

• ilgili yatırım yapısı;
• şirketler hukuku;
• sınır ötesi işlemler;
• hukuki durum tespiti;
• ticari sözleşmeler;
• düzenleyici konular;
• yabancı belgeler;
• çok dilli iletişim;
• uyuşmazlık çözümü;
• proje yönetimi.

Yatırım Avukatına Sorulacak Sorular

• Bu sektörde yabancı yatırımcılara danışmanlık yaptınız mı?
• Hangi yapıyı öneriyorsunuz ve neden?
• Hangi onaylar veya ruhsatlar gerekebilir?
• Hangi hukuki durum tespiti yapılmalı?
• Vergi ve muhasebe konularını kim inceleyecek?
• İşlemi kim yönetecek?
• Hangi hizmetler dahil?
• Müzakereler dahil mi?
• Sicil ve kapanış işlemleri dahil mi?
• Yabancı avukatlarla koordinasyon yapacak mısınız?
• Hangi sürekli uyum desteği mevcut?
• Uyuşmazlıklar ve çıkış hakları nasıl ele alınacak?

Hukuk Ekibi ve İşlem Koordinatörü

Yabancı yatırımcı şunlar arasındaki farkı ayırt etmelidir:

• hukuki danışmanlık sağlayan avukat;
• fırsatı tanıtan ticari danışman;
• evrak işlerini koordine eden danışman;
• kayıt veya beyanları yürüten muhasebeci;
• taşınmaz veya finansman düzenleyen aracı.

Bir işlemi koordine eden kişi, hukuki analizden mesleki olarak sorumlu olmayabilir.

Sorumlu avukat açıkça belirlenmelidir.

Yatırım Avukatı Değerlendirme Tablosu

Yatırımcı Türüne Göre Hukuki Hizmetler

Bireysel Yatırımcı

Şu konularda yardıma ihtiyaç duyabilir:

• şirket sahipliği;
• taşınmaz;
• ikamet veya vatandaşlık planlaması;
• vekâletnameler;
• pay sahibi hakları;
• halefiyet planlaması.

Yabancı Şirket

Şunlara ihtiyaç duyabilir:

• pazara giriş yapısı;
• şube veya iştirak;
• ticari sözleşmeler;
• istihdam;
• uyum;
• dava;
• sürekli kurumsal destek.

Yatırım Fonu

Şunlara ihtiyaç duyabilir:

• satın alma yapılandırması;
• hukuki durum tespiti;
• yönetişim hakları;
• düzenleyici inceleme;
• yönetim teşvikleri;
• çıkış düzenlemeleri.

Stratejik Yatırımcı

Şunlara ihtiyaç duyabilir:

• ortak girişim;
• teknoloji transferi;
• üretim;
• uzun vadeli tedarik;
• ruhsatlar;
• rekabet analizi;
• sektör düzenlemeleri.

Aile Ofisi

Şunlara ihtiyaç duyabilir:

• taşınmaz ve işletme yatırımı;
• holding yapıları;
• servet devri;
• yönetişim;
• halefiyet;
• sınır ötesi raporlama koordinasyonu.

Yatırım Büyüklüğüne Göre Hukuki Hizmetler

Hukuki çalışmanın niteliği, yatırım değerinden çok karmaşıklığa bağlıdır.

Nispeten küçük bir yatırım bile, düzenleyici veya sahiplik riskleri önemliyse ayrıntılı hukuki inceleme gerektirebilir.

Yabancı Yatırım Hukuki Yol Haritası

Ticari Hedefi Belirleyin
        ↓
Hukuki Fizibilite İncelemesi Yapın
        ↓
Yatırım Yapısını Seçin
        ↓
Hukuki Durum Tespiti Gerçekleştirin
        ↓
Belgeleri Müzakere Edin ve Hazırlayın
        ↓
Onayları Alın
        ↓
Kapanış ve Tescili Tamamlayın
        ↓
Yönetişim ve Uyumu Uygulayın
        ↓
Operasyonları ve Riskleri İzleyin
        ↓
Yeniden Yapılandırın, Uyuşmazlığı Çözün veya Çıkın

Yabancı Yatırımcı Hukuki Kontrol Listesi

Sermaye taahhüt etmeden önce şunları teyit edin:

Yabancı Yatırımcıların Sık Yaptığı Hatalar

İş Modelini Teyit Etmeden Şirket Kurmak

Şirket daha sonra faaliyetin mevcut olmayan bir ruhsat veya uygun olmayan bir mekân gerektirdiğini fark edebilir.

Yönetişim Hakları Olmadan Yerel Ortağa Güvenmek

Kişisel güven; pay sahibi korumalarının, raporlama haklarının ve kontrol mekanizmalarının yerini almaz.

Durum Tespitinden Önce Ödeme Yapmak

Kusurlu bir işlemden sonra fonları geri almak zor olabilir.

Standart Sözleşmeler Kullanmak

Genel belgeler sektör, ödeme, fikri mülkiyet veya icra risklerini kapsamayabilir.

Çıkış Haklarını Göz Ardı Etmek

Kârlı bir işletme, yatırımcı satış yapamıyor veya bilgi alamıyorsa yine de kötü bir yatırıma dönüşebilir.

Muhasebeciyi Tek Danışman Olarak Görmek

Muhasebe kurulumu; kurumsal, sözleşmesel ve düzenleyici hukuki incelemenin yerini almaz.

Şirket Sahipliğinin Çalışma İzni Sağladığını Varsaymak

Yabancı pay sahiplerinin ve yöneticilerin yine de göç veya çalışma izni alması gerekebilir.

Fikri Mülkiyeti Korumamak

Marka, yazılım veya teknoloji; bir kurucu, çalışan veya üçüncü bir taraf adına kayıtlı kalabilir.

Sözlü Anlaşmalara Güvenmek

Kontrol, kâr ve çıkışa ilişkin sözlü anlayışların icrası zor olabilir.

Devam Eden Uyumu Göz Ardı Etmek

Hukuki risk, kuruluş ve kapanıştan sonra da devam eder.

İyi Yapılandırılmış Bir Yatırımın Olumlu Göstergeleri

Düzgün organize edilmiş bir yatırım genellikle şunlara sahiptir:

• açık bir sahiplik yapısı;
• belgelenmiş sermaye katkıları;
• etkili yönetişim;
• doğrulanmış ruhsatlar;
• tamamlanmış hukuki durum tespiti;
• işleme göre hazırlanmış sözleşmeler;
• kontrol altındaki imza yetkisi;
• raporlama ve denetim hakları;
• korunan fikri mülkiyet;
• istihdam uyumu;
• uyuşmazlık çözüm planlaması;
• gerçekçi çıkış hakları;
• koordineli hukuki, vergi ve muhasebe danışmanlığı.

Sıkça Sorulan Sorular

Yabancılar Türkiye'ye yatırım yapabilir mi?

Evet.

Yabancı gerçek kişiler ve yabancı tüzel kişiler, geçerli hukuki çerçeveye uygun olarak Türkiye'ye yatırım yapabilir.

Yatırıma bağlı olarak bu şunları içerebilir:

• şirket kurmak;
• bir Türk şirketinde pay edinmek;
• ticari veya konut amaçlı taşınmaz satın almak (geçerli kurallara tabi olarak);
• ortak girişim kurmak;
• üretim, teknoloji veya hizmet alanlarına yatırım yapmak;
• ticari projeleri finanse etmek.

Hukuki gereklilikler; sektöre, yatırım yapısına ve geçerli düzenlemelere bağlıdır.

Türkiye'de yatırım yapmadan önce avukata ihtiyacım var mı?

Her yatırım hukuken avukat gerektirmese de, fon taahhüt etmeden önce hukuki danışmanlık almak hukuki ve ticari riskleri belirlemeye yardımcı olabilir.

Hukuki danışmanlık özellikle şunlardan önce değerlidir:

• sözleşme imzalamak;
• pay satın almak;
• taşınmaz edinmek;
• şirket kurmak;
• ortak girişime girmek;
• önemli sermaye transferleri yapmak.

Erken hukuki inceleme, yatırım tamamlandıktan sonra sorunları çözmeye kıyasla genellikle daha az maliyetlidir.

Türkiye'de yaşamadan şirket kurabilir miyim?

Birçok durumda evet.

Yabancı yatırımcılar çoğu zaman Türkiye'de kalıcı olarak ikamet etmeden bir Türk şirketi kurabilir.

Duruma bağlı olarak bazı işlemler usulüne uygun düzenlenmiş bir vekâletname aracılığıyla tamamlanabilir.

Ancak bankacılık, vergi, düzenleyici veya göç işlemleri ek belge veya şahsen katılım gerektirebilir.

Uygun prosedür, yatırımcının durumuna bağlıdır.

Bir Türk şirketinin %100'üne sahip olabilir miyim?

Birçok sektörde yabancı yatırımcılar tamamı yabancı mülkiyetinde şirketler kurabilir.

Ancak bazı düzenlemeye tabi sektörler veya faaliyetler ek yasal gerekliliklere veya kısıtlamalara tabi olabilir.

Önerilen ticari faaliyet, kuruluştan önce her zaman incelenmelidir.

Mevcut bir şirketi mi satın almalıyım yoksa yeni bir şirket mi kurmalıyım?

Evrensel bir cevap yoktur.

Yeni bir şirket şunları sağlayabilir:

• daha temiz bir hukuki geçmiş;
• özelleştirilmiş yönetişim;
• daha fazla yapısal esneklik.

Mevcut bir şirketi satın almak şunları sağlayabilir:

• faaliyet gösteren bir işletme;
• mevcut sözleşmeler;
• deneyimli çalışanlar;
• ruhsatlar;
• yerleşik müşteriler.

Ancak satın almalar genellikle daha kapsamlı bir hukuki durum tespiti gerektirir; çünkü alıcı geçmişten gelen riskleri devralabilir.

Hukuki durum tespiti (due diligence) nedir?

Hukuki durum tespiti, bir yatırım tamamlanmadan önce hukuki riskleri araştırma sürecidir.

İşleme bağlı olarak inceleme şunları içerebilir:

• sahiplik;
• ruhsatlar;
• davalar;
• sözleşmeler;
• istihdam;
• fikri mülkiyet;
• taşınmaz;
• finansman;
• düzenleyici uyum.

Amacı, yatırımcı hukuken bağlanmadan önce sorunları belirlemektir.

Durum tespiti hiçbir risk olmadığını garanti edebilir mi?

Hayır.

Durum tespiti, bilinen veya makul ölçüde keşfedilebilir riskleri belirleyerek belirsizliği azaltır.

Şunları garanti edemez:

• açıklanmamış bir dolandırıcılığın bulunmadığını;
• gelecekte hiçbir uyuşmazlığın çıkmayacağını;
• düzenleyicilerin hiçbir zaman soruşturma yapmayacağını;
• ticari koşulların değişmeyeceğini.

Değeri, yatırımcının karar vermeden önce durumu daha iyi anlamasını sağlamasındadır.

Bir avukat yatırım sözleşmelerini müzakere edebilir mi?

Evet.

Görevlendirmeye bağlı olarak bir avukat şunların müzakeresinde yardımcı olabilir:

• pay devir sözleşmeleri;
• pay sahipleri sözleşmeleri;
• ortak girişim sözleşmeleri;
• ticari sözleşmeler;
• uzlaşma sözleşmeleri;
• finansman belgeleri;
• teknoloji sözleşmeleri.

Avukat, önerilen değişikliklerin hem hukuki hem de ticari sonuçlarını açıklamalıdır.

Her yatırımın bir pay sahipleri sözleşmesi olmalı mı?

Zorunlu değil.

Ancak birden fazla pay sahibi bulunduğunda, pay sahipleri sözleşmesi çoğunlukla şu konularda yararlı koruma sağlar:

• yönetim;
• oy hakkı;
• sermaye katkıları;
• devirler;
• kilitlenme;
• kâr payları;
• gizlilik;
• çıkış hakları.

Sözleşme, şirketin anayasal belgelerini tamamlamalıdır.

Şirketim aracılığıyla Türkiye'de gayrimenkul yatırımı yapabilir miyim?

Bu şunlara bağlıdır:

• sahiplik yapısı;
• ilgili tüzel kişi;
• taşınmazın türü;
• amaçlanan kullanım;
• geçerli mevzuat.

Taşınmaz edinimi, işlem ilerlemeden önce daha geniş yatırım yapısıyla birlikte incelenmelidir.

Ticari kira sözleşmesi imzalamadan önce hukuki danışmanlığa ihtiyacım var mı?

Uzun vadeli bir ticari kira sözleşmesi, bir yatırımı etkileyen en önemli hukuki belgelerden biri haline gelebilir.

Hukuki inceleme şu konulardaki sorunları belirlemeye yardımcı olabilir:

• kira bedeli;
• yenileme;
• izin verilen kullanım;
• bakım;
• fesih;
• iyileştirmeler;
• devir hakları;
• kiraya verenin yükümlülükleri.

İnceleme yapılmadan imzalamak, yatırımcıyı gereksiz ticari risklere maruz bırakabilir.

Bir avukat ruhsat almama yardımcı olabilir mi?

Bir avukat şu şekillerde yardımcı olabilir:

• geçerli ruhsatları belirleyerek;
• düzenleyici gereklilikleri inceleyerek;
• destekleyici belgeleri hazırlayarak;
• uygun olan hallerde makamlarla iletişim kurarak;
• teknik danışmanlarla koordinasyon sağlayarak.

Ruhsatların verilmesi, yetkili kurumun takdirindedir.

Bir avukat yatırım teşviki almamı sağlayabilir mi?

Bir avukat şu konularda danışmanlık verebilir:

• hukuki uygunluk;
• belgeler;
• başvuru gereklilikleri;
• sözleşmesel yükümlülükler;
• uyum konuları.

Onay, geçerli teşvik programına ve yetkili makama bağlıdır.

İlgili onay verilene kadar hiçbir teşvik garanti edilmiş sayılmamalıdır.

Bir avukat çalışma izinlerinde yardımcı olabilir mi?

Evet.

Hukuki yardım şunları içerebilir:

• uygunluğun değerlendirilmesi;
• başvuruların hazırlanması;
• işverenlere danışmanlık;
• destekleyici belgelerin incelenmesi;
• göç işlemlerinin koordinasyonu.

Nihai karar yetkili makama aittir.

Hem avukata hem muhasebeciye ihtiyacım var mı?

Birçok yatırımda evet.

Avukat ve muhasebeci farklı mesleki işlevler yerine getirir.

Avukat şunlara odaklanır:

• hukuki haklar;
• sözleşmeler;
• yönetişim;
• uyum;
• düzenleyici konular.

Muhasebeci genellikle şunlara odaklanır:

• defter tutma;
• muhasebe kayıtları;
• mali raporlama;
• yasal beyanlar.

Karmaşık yatırımlar ayrıca vergi danışmanları ve mali danışmanlar da gerektirebilir.

Avukatım vergi danışmanlığı da verebilir mi?

Hukuki ve vergisel konular sıklıkla birbiriyle örtüşür.

Ancak uzmanlaşmış vergi analizi, nitelikli bir vergi danışmanı veya muhasebeci gerektirebilir.

Vergisel sonuçlar önemli olduğunda, koordineli profesyonel danışmanlık genellikle tercih edilir.

Avukatım başka bir ülkedeki danışmanlarımla koordinasyon sağlayabilir mi?

Evet.

Uluslararası yatırımlar çoğunlukla şu taraflar arasında iş birliği gerektirir:

• Türk avukatlar;
• yabancı avukatlar;
• muhasebeciler;
• vergi danışmanları;
• bankalar;
• teknik danışmanlar;
• denetçiler.

Koordineli bir yaklaşım, yanlış anlamaları ve mükerrer çalışmayı azaltabilir.

Holding şirketi aracılığıyla yatırım yapabilir miyim?

İşleme ve geçerli kanunlara bağlı olarak yatırımcılar bazen ticari, yönetişim veya vergi planlaması amaçlarıyla holding şirketi yapıları kullanır.

En uygun sahiplik yapısı, başka bir işlemden kopyalanmak yerine yatırım hedeflerine göre değerlendirilmelidir.

Türkiye'de beni temsil edecek birini atayabilir miyim?

Birçok durumda evet.

Hukuki meseleye bağlı olarak, bir avukat uygun bir vekâletname ile yatırımcıyı temsil edebilir.

Bazı işlemler yine de yatırımcının şahsen katılımını gerektirebilir.

Yatırımı uzaktan tamamlayabilir miyim?

Bir yatırımın birçok aşaması uzaktan yönetilebilir; bunlar arasında:

• hukuki danışmanlık görüşmeleri;
• durum tespiti;
• sözleşme müzakereleri;
• belge incelemesi;
• şirket planlaması;
• kurumsal belgeler.

Bazı işlemler, özellikle bankacılık, düzenleyici veya kimlik doğrulama gereklilikleri, ek formaliteler gerektirebilir.

Yatırım yaptıktan sonra bir uyuşmazlık çıkarsa ne olur?

Mevcut hukuki seçenekler şunlara bağlıdır:

• yatırım belgeleri;
• uygulanacak hukuk;
• uyuşmazlık çözüm hükümleri;
• deliller;
• ilgili taraflar.

Olası yaklaşımlar şunları içerebilir:

• müzakere;
• arabuluculuk;
• tahkim;
• dava;
• icra takibi.

En uygun strateji, belirli uyuşmazlığa bağlıdır.

Proje başarısız olursa yatırımımı geri alabilir miyim?

Geri kazanım, birçok faktöre bağlıdır; bunlar arasında:

• sözleşmesel haklar;
• teminat;
• garantiler;
• mevcut varlıklar;
• iflas;
• uygulanacak hukuk.

Önemli kayıplar öngörüldüğünde hukuki danışmanlık derhal alınmalıdır.

Yatırım yapmadan önce hukuki riski nasıl azaltabilirim?

İyi uygulama şunları içerebilir:

• erken hukuki danışmanlık almak;
• hukuki durum tespiti yapmak;
• sahipliği doğrulamak;
• ruhsatları incelemek;
• dikkatle hazırlanmış sözleşmeler kullanmak;
• pay sahibi haklarını belgelemek;
• fikri mülkiyeti korumak;
• yönetişimi planlamak;
• çıkış haklarını anlamak;
• hukuki, vergi ve mali danışmanlığı koordine etmek.

Risk tamamen ortadan kaldırılamaz, ancak bilinçli planlama kaçınılabilir sorunları önemli ölçüde azaltabilir.

Pratik Yatırım Örnekleri

Örnek 1: Üretim Yatırımı

Avrupalı bir üretici, Türkiye'de üretim tesisleri kurmak istemektedir.

Hukuk ekibi şu konularda yardımcı olabilir:

• yatırım yapısının seçilmesi;
• şirket kuruluşu;
• arazi edinimi veya kiralanması;
• inşaat sözleşmeleri;
• istihdam belgeleri;
• düzenleyici onaylar;
• tedarik sözleşmeleri;
• devam eden uyum.

Örnek 2: Bir Türk Şirketinin Satın Alınması

Yabancı bir yatırımcı, mevcut bir Türk işletmesinin %80'ini satın almak istemektedir.

Hukuki hizmetler şunları içerebilir:

• hukuki durum tespiti;
• davaların incelenmesi;
• sözleşme analizi;
• istihdam incelemesi;
• garantilerin müzakeresi;
• pay devir sözleşmesinin hazırlanması;
• kapanış işlemleri;
• satın alma sonrası yönetişim.

Örnek 3: Teknoloji Girişimi Yatırımı

Uluslararası bir yatırımcı, bir Türk yazılım şirketinde azınlık payı edinmek istemektedir.

Hukuki çalışma şunları içerebilir:

• pay sahibi korumaları;
• fikri mülkiyet sahipliği;
• çalışan buluşlarının devri;
• yatırım sözleşmeleri;
• yönetim kurulunda temsil;
• bilgi hakları;
• gelecekteki finansman hükümleri.

Örnek 4: Otel Yatırımı

Yabancı bir konaklama şirketi, mevcut bir oteli satın alıp yenilemeyi planlamaktadır.

Hukuki yardım şunları içerebilir:

• tapu incelemesi;
• imar değerlendirmesi;
• turizmle ilgili onaylar;
• inşaat sözleşmeleri;
• istihdam planlaması;
• ticari sözleşmeler;
• finansman belgeleri.

İlgili Hukuki Rehberler

İş ve Türkiye'de Yatırım bilgi merkezimizi keşfetmeye devam edin.

İş Kurmak

• Türkiye'de Şirket Kuruluşu
• Türkiye'de Doğru İş Yapısını Seçmek
• Türkiye'de Doğrudan Yabancı Yatırım
• Türkiye'de Şube veya İrtibat Bürosu Açmak
• Türkiye'de Kurumsal Yönetim

Yatırım Koruması

• Türkiye'de Hukuki Durum Tespiti
• Türkiye'de Bir İşletme Satın Almak
• Türkiye'de Ortak Girişimler
• Pay Sahipleri Sözleşmeleri Açıklaması
• Türkiye'de Ticari Sözleşmeler

Operasyonlar

• Yabancı İşverenler için İş Hukuku
• Türkiye'de Çalışma İzinleri
• Türkiye'de Ticari Taşınmaz
• Türkiye'de Fikri Mülkiyet Koruması
• Türkiye'de Veri Koruma Uyumu

Uyuşmazlıklar

• Türkiye'de Ticari Davalar
• Türkiye'de Uluslararası Tahkim
• Türkiye'de Alacak Tahsili
• Türkiye'de Yabancı Mahkeme Kararlarının Tenfizi

Temel Çıkarımlar

• Hukuki hizmetler, planlamadan çıkışa kadar yatırımcıyı yatırımın tüm yaşam döngüsü boyunca desteklemelidir.
• Erken hukuki planlama, sermaye taahhüt edilmeden önce yapısal, düzenleyici ve sözleşmesel riskleri belirlemeye yardımcı olur.
• Hukuki durum tespiti, genel kontrol listelerine güvenmek yerine belirli yatırıma göre uyarlanmalıdır.
• Şirket kuruluşu, yatırımın yalnızca bir aşamasıdır; yönetişim, ruhsatlandırma, sözleşmeler ve uyum da aynı derecede önemlidir.
• Ticari sözleşmeler riski açıkça dağıtmalı ve yatırımcının ticari hedeflerini yansıtmalıdır.
• Taşınmaz, istihdam, fikri mülkiyet ve düzenleyici konular, genel yatırım stratejisinin parçası olarak incelenmelidir.
• Etkili kurumsal yönetim hem çoğunluk hem de azınlık yatırımcılarını korur.
• Uyuşmazlık önleme mekanizmaları baştan itibaren yatırım belgelerine dahil edilmelidir.
• Başarılı yatırımlar genellikle avukatlar, muhasebeciler, vergi danışmanları ve diğer uzmanlar arasında koordinasyon gerektirir.
• Her yatırımın, başlamadan önce pratik bir çıkış stratejisi olmalıdır.

Hukuki Bildirim

Bu rehber yalnızca genel eğitim ve bilgilendirme amacıyla sunulmaktadır.

Hukuki, vergi, mali veya yatırım danışmanlığı niteliği taşımaz ve avukat-müvekkil ilişkisi doğurmaz.

Her yatırım; yatırımcının hedeflerine, önerilen yapıya, ilgili sektöre, geçerli Türk mevzuatına ve sınır ötesi hukuki veya düzenleyici hususlara göre ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Önemli yatırım kararları vermeden önce profesyonel hukuki, vergi ve mali danışmanlık alınmalıdır.

Ekibimizle Görüşün

Hukuk&Co; yabancı gerçek kişilere, uluslararası şirketlere, girişimcilere, aile ofislerine ve kurumsal yatırımcılara Türkiye'deki yatırımlar konusunda danışmanlık vermektedir.

Hukuki hizmetlerimiz şunları içerebilir:

• yatırım planlaması ve hukuki strateji;
• şirket kuruluşu ve kurumsal yapılandırma;
• hukuki durum tespiti;
• ticari sözleşme hazırlama ve müzakere;
• pay sahipleri sözleşmeleri ve ortak girişimler;
• düzenleyici ve ruhsat danışmanlığı;
• istihdam ve göç desteği;
• fikri mülkiyet koruması;
• uyuşmazlıkların önlenmesi ve çözümü;
• yeniden yapılandırma ve çıkış planlaması.

Çok dilli ekibimiz aracılığıyla; yeni bir işletme kuran, mevcut bir şirketi satın alan, gayrimenkule yatırım yapan veya Türkiye'deki faaliyetlerini genişleten müvekkillerimize yatırım sürecinin tamamında destek veriyoruz.

Resmî temsil başlamadan önce; önerilen çalışma kapsamını, profesyonel ücretleri, tahmini aşamaları ve yatırımla ilgili belge veya düzenleyici gereklilikleri açıklıyoruz.

Hiçbir hukuki sonuç veya ticari başarı garanti edilemez. Her yatırım; kendi olgularına, piyasa koşullarına, geçerli hukuka ve yetkili makamların veya sözleşme karşı taraflarının kararlarına bağlıdır.